De Boekhoudkoppeling, de strijd om het verdienmodel en klantwaarde

Dat was even schrikken. Het nieuws over de succesvolle rechtsgang die ING maakte om af te dwingen dat AFAS zou stoppen met het integreren van transactiedata in haar persoonlijk “boekhoudprogramma” AFAS Personal deed mij beseffen dat het in april 2012 was dat ik voor het laatst de stand van zaken inventariseerde ten aanzien van de banken die de boekhoudkoppeling ondersteunen. De koppeling is onderwerp geworden van een maatschappelijk debat. En terecht!

ING had in 2012 een grote achterstand op ABN AMRO en – in iets mindere mate – de Rabobank. Hoe staat dat nu? ING heeft de achterstand inmiddels ingehaald en ondersteunt nu (juli 2014) een 6-tal softwarepakketten. Het inhalen van die achterstand krijgt nu met het nieuws over de juridische twist met AFAS een nieuwe dimensie, en wel in de hoek van de bankierende consument: de strijd om data (dus inzicht) in hun betalingsgedrag.

Het verdienmodel

Eigenlijk is hier sprake van een “Business Model Battle”, een strijd om het vinden en koppelen van een winstgevend verdienmodel aan transactiedata. Hierbij zijn ruwweg twee verdienmodellen zichtbaar: de eerste variant is gebaseerd op het doen van gerichte commerciële aanbiedingen in het kader van “geef ons je data, wij gaan je dan fantastische aanbiedingen doen”; dit model veronderstelt een consument die bereid is een stukje privacy prijs te geven. De tweede variant heeft tot doel om via een gratis versie van het product de honger naar méér features aan te wakkeren en die vervolgens beschikbaar te stellen middels een betaalde upgrade. De inhoud van de data speelt bij de laatste geen rol, sterker nog, het behoud van integriteit van de data is hier een belangrijk aspect, “bij ons is je data veilig!”.

AFAS zegt over hun verdienmodel het volgende op een speciaal op dit onderwerp gerichte pagina: “AFAS verdient met nadruk geen geld aan de data in AFAS Personal. AFAS zal geen gegevens of profielen ‘verkopen’ aan derde partijen. AFAS Personal is advertentievrij“. Allereerst is het prijzenswaardig dat AFAS dit doet. Feit is wel dat zonder de data consumenten niet in de verleiding kunnen worden gebracht om het “Plus-product” af te nemen.

AFAS legt ook uit op haar site dat ze een andere oplossing nastreeft voor de uitwisseling van informatie met de banken dan de manier waarop dat nu gebeurt.  Daarbij wordt gerefereerd aan het bestaan van de boekhoudkoppeling voor de zakelijke klant en de (inmiddels) goede samenwerking met de grootbanken in Nederland op dat front.

In het statement dat op de website van AFAS Personal, naar aanleiding van de uitkomst van de juridische strijd, stelt Bas van der Veldt, algemeen directeur van AFAS Software: “Procederen heeft vandaag gewonnen van innoveren en de klant wordt daar de dupe van”. Is dat zo? Dat de samenwerking met banken om de koppeling tot stand te brengen er met AFAS personal (nog) niet is zou als één van de redenen kunnen hebben: de ambitie bij banken om zelf te verdienen aan transactiedata. ING was daar ook – ver voor de troepen uit – transparant in: het was immers deze bank die de proef met de verkoop van transactiedata van consumenten bekend maakte, maar dit plan voortijdig moest staken als gevolg van grote maatschappelijke weerstand daartegen. ING wilde innoveren, maar verstapte zich.

De vraag is nu: wil de consument gebruik maken van oplossingen zoals AFAS Personal en zijn banken in staat én bereid in deze context een rol te pakken die beperkt blijft tot het leveren van de data, in plaats van het bieden van de oplossing, een electronisch huishoudboekje. Waarschijnlijk is er een voldoende grote groep consumenten te vinden die deze tools graag gebruikt en er zelfs bereid is voor te betalen, mits het snel en eenvoudig werkt (!). Het op veilige wijze aanbieden van de data kunnen de banken al, daar knelt het ook niet. Wat er vervolgens gebeurt met die data kan een ander vraagstuk zijn. Misschien ligt de zorg van banken, waaronder ING uiteindelijk niet bij AFAS, maar bij andere (nieuwe) spelers die iets minder integer met de data om zullen springen zodra de koppeling er is. Wie het weet mag het zeggen. Tot die tijd houdt met de uitspraak van 30 juli het argument juridisch stand dat het klanten in laten loggen via andere kanalen dan de eigen banksite niet mag. En moeten klanten dus hun mutaties weer exporteren vanuit internetbankieren en handmatig importeren in het softwarepakket.

Klantwaarde: wat is de score?

Terug naar de boekhoudkoppeling. Ik maak zelf al weer sinds 2011 naar volle tevredenheid gebruik van deze koppeling voor zakelijke doeleinden. Waarom ben ik zo tevreden? Vanwege de zeer aanzienlijke tijdwinst die ermee te boeken is. Tijd die ik zelf beter kan besteden én die ik niet extern in hoef te kopen (bij een accountants- of administratiekantoor). In die tijdwinst ligt – althans naar mijn overtuiging – de klantwaarde. Als banken dit onderkennen, als ze hun (klein)zakelijke klanten een goede dienst willen bewijzen, dan nemen ze de koppeling serieus en breiden ze de mogelijkheden verder uit.

Ten slotte de score, de stand van zaken per 1 augustus 2014. Wederom heb ik de eenvoudige test gedaan: welke informatie is op de sites van betreffende banken beschikbaar voor ondernemers over de (mate van) ondersteuning van de boekhoudkoppeling met diverse boekhoudpakketten. Als de koppeling hier niet wordt genoemd, maar er wel is, dan is de informatie erover niet of in ieder geval slecht toegankelijk.

Deze keer zijn de vier banken (SNS Bank, Van Lanschot Bankiers, Triodos Bank, Frieslandbank) die bij vorige inventarisaties nog wel werden bekeken gesneuveld. Als je als ondernemer je financiële administratie efficiënt wilt organiseren dien je één van de drie grootbanken als huisbankier te kiezen. Een keuze die direct tijd én waarschijnlijk ook geld oplevert.

Bank Aantal Ondersteunde Online Boekhoudpakketten
ABN AMRO 12 AFAS Software, Asperion, Cash Software, e-Boekhouden.nl, Exact Online, MUIS Software, Reeleezee, Twinfield, Twinq VVE software, Unit4 Multivers, Visma Software BV, Yuki
Rabobank 10 Exact Online, Twinfield, CashReeleezeeVisma Software BV, Unit4, Afas, Asperion, e-Boekhouden.nl, e-Captain.nl
ING 6 Reeleezee, Exact, Twinfield, Accountview, Afas, Unit4